protetyka słuchu

Badanie słuchu – diagnoza rozwoju i wad słuchu dziecka

Niedosłuch i nadwrażliwość słuchowa u dzieci

Problemy ze słuchem kojarzone są głównie z osobami dorosłymi, czy wręcz tymi w wieku emerytalnym. Należy jednak zaznaczyć, że nie jest to wyłącznie ich domena. Z powodu przebytych chorób, wad rozwojowych lub czynników genetycznych dojść może do pojawienia się niedosłuchu, lub nadwrażliwości słuchowej u dzieci. Ogromne znacznie ma możliwe wczesne wykrycie wad. W innym przypadku może dojść bowiem do ich pogłębienia. Skutki tego są zaś bardzo poważne, ponieważ zaburzenia słuchu wpływają negatywnie na zdolność przyswajania informacji i uczenia się, powodując także problemy w rozwoju społecznym dziecka. Duża odpowiedzialność spoczywa w tym przypadku na rodzicach, jako że mają oni możliwość obserwacji swojej pociechy na co dzień. Dzięki temu powinni być w stanie możliwie szybko zareagować na niepokojące sygnały i zgłosić się z dzieckiem do specjalisty.

Dlatego właśnie z myślą o rodzicach przygotowaliśmy krótki poradnik. Zawarte w nim informacje mogą się okazać pomocne w podjęciu decyzji o zaopatrzeniu swojej pociechy w rozwiązania pomocnicze takie jak np. aparaty słuchowe.

Kiedy dziecko zaczyna słyszeć?

Aby móc wykryć problemy ze słuchem u swojego dziecka, warto najpierw dowiedzieć się, jak powinno wyglądać zachowanie dziecka z w pełni sprawnym narządem słuchu.

Narząd słuchu jest już w pełni rozwinięty tuż po narodzinach. Małe dziecko już od pierwszych dni powinno reagować na bodźce dźwiękowe pochodzące ze środowiska zewnętrznego.

Przykładowe reakcje niemowlęcia na dźwięki to:

  • przerwanie ssania mleka lub kciuka,
  • zwracanie główki w kierunku źródła dźwięku,
  • budzenie się z płytkiego snu,
  • zamknięcie lub zaciśnięcie powiek na głośny bodziec,
  • tzw. odruch Moro (odruch przestrachu i obejmowania).

W okresie od 4. do 6. miesiąca życia maluch reaguje na głosy rodziców, a od 7. miesiąca powinien już odpowiadać na pozostałe bodźce akustyczne, takie jak nawoływanie, dźwięk poruszanej grzechotki, cichy szum wody z kranu itd. Z kolei po osiągnięciu 10. miesiąca życia, dziecko musi już reagować na ciche wołanie (po imieniu) z większej odległości, do 3 metrów.

dziecko

Jakie objawy mogą świadczyć o wytępieniu niedosłuchu?

W przypadku, gdy dziecko nie reaguje zarówno na ciche dźwięki (np. matczyny głos), jak i te bardzo głośne, to może to wskazywać na wytępienie problemów ze słuchem. Kolejnym niepokojącym symptom można zauważyć około 12 miesiąca po jego urodzeniu. Powinno ono wówczas próbować imitować słyszane dźwięki oraz wymawiać proste słowa, jeśli zaś tego nie robi to zły znak. Inne objawy można zauważyć w późniejszym okresie życia, należą do nich np. brak zainteresowanie urządzeniami audiowizualnymi lub ich bardzo głośne nastawianie.

Jeśli zauważy się któryś z wyżej wymienionych objawów, warto zgłosić się z dzieckiem na badanie słuchu.

Czym objawia się nadwrażliwość słuchowa?

Nadwrażliwość słuchowa podobnie jak niedosłuch to przypadłość, która dotyka zarówno dorosłych, jak i dzieci. Jest ona jednak jego niemal dokładnym przeciwieństwem. Nadwrażliwość objawia się bowiem podwyższoną wrażliwością na dźwięki, które nie wywołują negatywnych reakcji u normalnie słyszących osób. Jej efektem jest najczęściej uczucie dyskomfortu, a zdarza się, że nawet bólu. Dzieci, które cierpią na nadwrażliwość, z jednej strony unikają często przestrzeni o większym natężeniu dźwięków, z drugiej zaś same są hałaśliwe, krzyczą lub płaczą (jest to często rekcja, mająca na celu zgłuszenie drażniących dźwięków). Do innych objawów nadwrażliwości należą zasłanianie uszu rękami przy dźwiękach sprzętów domowych, problemy z koncentracją, nadpobudliwość, nerwowe i gwałtowne rekcje na nawet wyjątkowo ciche dźwięki.

Należy podkreślić, że nadwrażliwość słuchowa występuje również u dzieci ze zdrowym narządem słuchu. Zwykle jednak wskazuje na problem powstały w obwodowej części układu słuchowego. Zaburzenie w jej funkcjonowaniu sprawiają, że uaktywnia się mechanizm kompensacyjny – przygłuszone dźwięki są wyrównane podwyższonym natężeniem innych.

W celu podjęcia odpowiedniej terapii konieczne jest wcześniejsze zdiagnozowanie nadwrażliwości. Dlatego należy reagować na wszelkie wymienione wyżej sygnały. 

Co należy wiedzieć o diagnostyce słuchu u dzieci?

Warto wiedzieć o tym, że podczas każdej profilaktycznej wizyty lekarskiej w pierwszych 2 latach życia dziecka lekarz powinien ocenić między innymi słuch malucha. W razie wątpliwości lekarz może skierować dziecko do laryngologa lub poradni audiologicznej na specjalistyczną diagnostykę. W Polsce u wszystkich noworodków jeszcze przed wypisaniem po porodzie do domu wykonuje się specjalnym aparatem badanie otoemisji akustycznej. Program ten powinien umożliwić zidentyfikowanie większości dzieci z wrodzonym niedosłuchem.

Po przeprowadzonym badaniu w książeczce zdrowia powinna zostać umieszczona naklejka, na której zapisuje się wynik diagnostyki. Jeśli jest on prawidłowy, dalsze czynności nie są konieczne. Jeśli jednak jego rezultat okaże się niezadowalający, w ciągu pierwszych 3 miesięcy życia musisz się zgłosić z dzieckiem do poradni audiologicznej, gdzie przeprowadza się drugie, weryfikujące badanie.  Jeżeli także kolejne badanie będzie miało niekorzystny wynik, lekarz powinien wyznaczyć termin badania dokładniejszą metodą, które wykonuje się najczęściej we śnie (tzw. ABR). To ostatni etap diagnostyki, na którym ostatecznie rozstrzyga się, czy dziecko zmaga się z niedosłuchem.

Jakie czynniki zwiększają ryzyko wystąpienia wad słuchu?

Istnieją różne przyczyny występowania schorzeń natury audialnej u małych pacjentów. Wśród najczęściej występujących można wymienić:

  • choroby zakaźne matki w czasie ciąży,
  • komplikacje porodowe,
  • niedosłuch lub głuchotę wśród osób w rodzinie,
  • wady wrodzone ucha lub twarzoczaszki,
  • wcześniactwo i mała masa urodzeniowa ciała,
  • zaburzenia oddychania w okresie niemowlęctwa,
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.